THƠ TRONG TIẾT VU LAN

THƠ TRONG TIẾT VU LAN
MẸ – THƠ TRẦN THỊ THANH XUÂN .
Tôi chỉ biết Cha qua lời kể của Bà lời ru của Mẹ
Bởi Người đi đánh giặc rồi mãi mãi không về
Mẹ ống thấp ống cao tất tả nón mê
Trĩu tay cày đồng sau bãi trước
Mười ngón chai sần Mẹ dùng thay lược
Gỡ tóc rối bời xao xác gió sông Thương (*)
Bao đêm đông Mẹ xay thóc canh trường
Bao nhiêu lần ôm chặt tôi nấc nghẹn
Bến sông quê nơi lứa đôi hò hẹn
Riêng Mẹ tôi vò võ bóng trăng gày
Rồi một ngày nắng rực rỡ nồng say
Mẹ tìm được mộ Cha tận Khe Sanh huyền thoại !
Bài thơ là tấm lòng của đứa con mồ côi cha viết về người mẹ góa của mình. Cha chị là liệt sỹ đã hy sinh trong cuộc chiến tranh chống Mỹ trên mặt trận Khe Sanh huyền thoại. Bằng chất giọng tự sự cuộc đời của mẹ cứ hiện dần lên dưới từng câu từng chữ trong thơ Trần Thị Thanh Xuân.
Bài thơ không dài nhưng bằng những thi ảnh đặc tả đã rất nhiều cân nhắc chọn lựa, cuộc đời của mẹ như bao người mẹ là vợ liệt sỹ đã trở thành một pho tượng đài bất tử. Đứa con gái lớn lên không biết mặt cha mà chỉ biết cha qua lời ru của bà của mẹ. Người mẹ ở đây không chỉ là dòng sữa vô tận như nước trong nguồn mà còn là công lao nuôi nấng dưỡng dục như núi Thái Sơn.
Đặc tả về người mẹ lam lũ nhọc nhằn được gói trọn trong có hai câu thơ :
“Mẹ ống thấp ống cao tất tả nón mê
Trĩu tay cày đồng sau bãi trước”
Chỉ cần ấy thôi ta đã thấy được rất rõ nét sắc hình về một người mẹ, người phụ nữ Việt Nam mà chiến tranh đã chồng lên đời họ cả một hòn núi Thái Sơn.
Tôi vô cùng xúc động khi đọc đến hai câu thơ :
“Mười ngón chai sần Mẹ dùng thay lược
Gỡ tóc rối bời xao xác gió sông Thương”
Phải chăng là mẹ không có tiền mua cái lược chải đầu ? Cũng có thể là như thế ! Mẹ phải dùng mười ngón tay chai sần để gỡ mái tóc rối bời của mẹ. Mười ngón chai sần đã là một thi ảnh nữa rất đặc tả nỗi vất vả gian truân của mẹ và bây giờ mẹ dùng nó để thay lược chải đầu tóc rối bời. Tôi nghĩ rằng hình tượng người mẹ ở đây chính là người mẹ thủy chung như nhất. Không còn chồng mẹ chải đầu để làm duyên cho ai ? Mẹ muốn mình xấu đi để không ai nhòm ngó tới. Mái tóc của mẹ không chỉ rối bời mà còn “Xao xác gió”. Hình tượng người mẹ đã được nâng lên tầm cao của sự vĩ đại cũng chỉ bằng mấy từ ấy thôi. Vẫn chưa hết vì đó là gió của con sông Thương. Phải chăng đây là con sông Thương có thật trong đời khi tác giả đã có một chú thích khá kỹ càng ? Con sông Thương bên trong bên đục chảy qua thành phố Bắc Giang mà rất nhiều thi nhân đã lấy cảm xúc từ đây để sáng tạo ra những bài thơ bất hủ. Theo tôi nếu vậy vẫn chưa nói hết tầm vĩ đại của người mẹ. Tôi nghĩ Trần Thị Thanh Xuân muốn gửi gắm vào đây về hình tượng người mẹ đứng trước một con sông của tình Thương Yêu. Tình thương yêu của mẹ đối với chồng, đối với con và đối với cuộc đời dài vô tận như một dòng sông . Đó mới là điều mà Trần Thị Thanh Xuân muốn gửi gắm khi đưa hai từ “sông Thương” đặt vào đây.
“Bao đêm đông Mẹ xay thóc canh trường
Bao nhiêu lần ôm chặt tôi nấc nghẹn”
Người mẹ trẻ đã xay thóc suốt canh trường ? Phải chăng nhà mẹ nhiều thóc quá phải xay thâu đêm suốt sáng? Đây là câu thơ được chuyển hóa từ lời khuyên của người mẹ chồng đối với nàng dâu góa bụa khi khát khao quá hãy đổ trấu vào xay cho nguôi ngoai khao khát. Người mẹ của Trần Thị Thanh Xuân cũng đã bao đêm trường phải nén khát khao như thế và còn hơn thế mẹ phải ghì chặt con vào lòng trút hết tình thương cho con. Lấy đứa con làm cứu cánh vì thương con mẹ sẽ bỏ quên những khát khao thể xác . Nỗi đau, sự chịu đựng của người mẹ đã được đẩy đến tận cùng cũng chỉ bằng hai câu thơ. Phải chăng đây là những câu thơ hay nhất điềm đạm nhất nhưng ẩn chứa trong đó là nỗi đau lớn lao mà chiến tranh để lại cho những người phụ nữ cho những đứa trẻ thơ ?
Bài thơ được khép lại bằng một khổ kết mà không hiểu sao tôi thấy nó như dư thừa ./.